Beeld en geluidsmateriaal
a. Films over Nieuwmarkt en Waterlooplein en honderden gedigitaliseerde cassettebandjes uit 1972-1982 van de ‘Filmgroep Nieuwmarkt’ met o.a. Otto Schuurman en Hans van Os.
Ik had het geluk dat ik aan het begin van dit project via ex-collega Bruce Gray (docent bij Mediastudies aan de UvA) een schat aan uniek beeld- en geluidsmateriaal uit de jaren zeventig tot mijn beschikking kreeg: tientallen 16-mm-films en geluidsrollen van de ‘Filmgroep Nieuwmarkt’, die bij filmmaker en buurtbewoner Otto Schuurman 50 jaar in grote blikken op zijn zolder hadden gelegen en die we samen gedigitaliseerd hebben.
Én de wav-bestanden van honderden (al gedigitaliseerde) cassettebandjes uit die tijd, met interviews, acties, raadsvergaderingen en protestliederen van het Nieuwmarktkoor. In de montage kon ik daardoor de veelal ‘stomme’ filmbeelden (waarvan de geluidsrollen verloren zijn gegaan) toch aan het daarbij behorende geluid koppelen. Overigens een behoorlijk tijdrovende klus. Maar dat is gelukt. Het is dankzij al dit unieke beeld- en geluidsmateriaal dat ik de bewoners en bewindslieden uit die tijd (waarvan de meesten inmiddels zijn overleden) zelf dit verhaal kan laten vertellen.
b. Foto’s, kaarten en prenten, Stadsarchief van de Gemeente Amsterdam
Dankzij de beeldbank van het Stadsarchief kon ik foto’s, oude stadskaarten en prenten toevoegen aan het uit de jaren zeventig bewaard gebleven filmmateriaal.
c. Televisieprogramma’s, Instituut voor Beeld en Geluid
Tussen 1972 en 1976 hebben diverse omroepen veel aandacht besteed aan de strijd om de Nieuwmarkt. Bij het ‘Instituut voor Beeld en Geluid’ in Hilversum heb ik zo’n 20 uitzendingen van het NOS journaal, VARA Achter het Nieuws, KRO Brandpunt, VPRO en NCRV bekeken. Daardoor kreeg ik meer inzicht in de tijdlijn van de in de films gevonden beelden.
Boeken
a. Geschiedenis van Amsterdam. Deel II-1. Centrum van de Wereld, 1578-1650 en Deel II-2. Zelfbewuste stadstaat, 1650-1813. Deel III. Hoofdstad in aanbouw, 1813-1900. Uitgeverij SUN 2004-2006.
b. Waterlooplein. De laatste joodse bewoners van de nummers 64-78. Wally de Lang. Uitgeverij Bas Lubberhuizen, 2018.
c. De oude Amsterdamse Jodenhoek nu (uitgave 1975). De oude Amsterdamse Jodenhoek in foto’s andermaal,1840-1940 (uitgave 1985). M. H. Gans. Uitgeverij Ten Have, Baarn.
d. Een voet tussen de deur. Geschiedenis van de kraakbeweging 1964-1999. Eric Duivenvoorden. Arbeiderspers 2000.
e. De ruimtemakers. Projectontwikkelaars en de Nederlandse binnenstad 1950-1980. Tim Verlaan. Uitgeverij Vantilt, 2017.
Krantenartikelen en andere bronnen
a. Vrij Nederland, speciale uitgave 20 mei 1978: De Nieuwmarkt als wingewest.
b. Krantjes en nieuwsbladen uit het Nieuwmarktarchief (IISG).
c. Word documenten met beschrijvingen van de geluidstapes van Otto Schuurman en Hans van Os.
d. Diverse krantenartikelen uit het Parool, de Volkskrant en NRC.
e. De sanering van de Amsterdamse Jodenbuurt, 1900-1940. Afstudeerscriptie Mandy Hakker 2015.
f. Een nieuwe historische binnenstad. Visie op de binnenstad van Amsterdam 2040. Zef Hemel, hoogleraar grootstedelijke vraagstukken, UvA. 10-10-2019.
g. De woningmarkt mist sturing. Interview met Cody Hochstenbach, stadsgeograaf. De Volkskrant. 26-9-2020.
Websites over de geschiedenis van de Joden en de Nieuwmarktbuurt en de woningproblemen nu
a. Waarom er zoveel daklozen zijn. Cody Hochstenbach. VPRO Tegenlicht, 26-06-2020.
https://www.vpro.nl/programmas/tegenlicht/lees/artikelen/2020/waarom-er-zoveel-daklozen-in-nederland-zijn.html
b. De Bree. Website over de Jodenbreestraat. http://debree.amsterdam/nl/geschiedenis
c. Over de geschiedenis van De Lastage. https://nl.wikipedia.org/wiki/Lastage
d. Korte geschiedenis van de Jodenbuurt. https://nl.wikipedia.org/wiki/Jodenbuurt_(Amsterdam)
e. Waterlooplein 17de eeuw. https://www.joodsamsterdam.nl/waterlooplein-geschiedenis/
f. Scheepsbouw te Amsterdam in vroeger eeuwen. F.G.M. Douwes, 1961. http://www.theobakker.net/pdf/Scheepsbouw-Douwes.pdf
En vele andere digitale bronnen.